Nikah Vergisi!

Arûs, gelin demektir. Gelin vergisi de diyebiliriz buna. Osmanlı kayıtlarında resm-i arûs, gerdek resmi gibi ifadelerle de tanımlanmış.

Nikahı kıyan ve belgeye işleyen kadılar, o an vergiyi de tahsil ederlerdi. Bu vergi Osmanlı'nın ilk dönemlerinde yoktu.  Osmanlı bunu Avrupa topraklarından öğrenip uygulamıştı.

Bu bağlamda; Orta çağ feodal Avrupa'sında "ilk gece hakkı" denen "formariagge" adlı verginin Osmanlı'daki hâlidir arûs resmi.
Verginin miktarı da şu şekilde belirtilmişti;

'Müslüman bakire kız için: altmış akçe
Müslüman dul kadın için: otuz akçe
Gayr-i müslim bakire kız için: 45 akçe
Gayr-i müslim dul kadın için: 20 akçe.'

Bu vergiler sancaktan sancağa ufak farklılıklar göstermekle birlikte başka faktörlerde de vergi miktarı artmış ya da azalmıştır. 

Gelinin babası zengin ise 100 akçeye kadar çıkan bu vergi, kızın ailesi çok yoksul ise göstermelik bir iki akçeye kadar düşmekteydi. Fatih Kanunnâmesi'nden bir alıntı ile uygulama şu ifadelerle kayda geçer; 

"... ve gerdek değerü âlâsı altmış, evsât'ül - hâl olursa kırk yâhut otuz, fakir olsa yiğirmi yâhut on akçe alına... " (evsât'ül hâl, orta halli demektir.)

3 kasım 1839'da ilan edilen Gülhane hatt-ı hümâyunu, (diğer adıyla) Tanzimat Fermanı ile birlikte bu vergi kaldırılmış, kadıların nikâh için aldıkları vergi "izinnâme harcı" ismiyle varlığına devam etmiştir.

Kaynak;
Wikipedi
Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü. Mehmet Zeki Pakalın. s. 29.
Türk İslâm  Ans