Fakirin Vitamini Makarna Tarihi!

 "Hayat bir tabak makarna gibidir, 'al dente' yapılmalıdır." (F. Scott Fitzgerald)

Yapılan bir araştırmaya göre "İngiliz yardım kuruluşu Oxfam", 17 ülkeden 16 bin kişi ile görüşerek dünyanın beslenme alışkanlıklarının haritasını çıkarmış. Buna göre tüm dünyada en çok sevilen yiyecek açık arayla makarna olmuş. 

Peki, İrlanda asıllı Amerikalı romancı F. Scott Fitzgerald (1896-1940)'ın eserinde bile, hayata dâir benzetme yaptığı bu "Makarna" nedir?

Geçmişden günümüze dek makarnayı bulanın ve ilk yapan toplumun kimler olduğunu bulmak için çeşitli araştırmalar yapılmıştır. Fakat henüz makarnayı “İLK” yapan topluma ulaşılamamıştır 

Bugün Roma'da bulunan Makarna Müzesi'nde bulunan belgeler de makarnanın nereden, nasıl  geldiği hakkında tam olarak yeterli bilgileri  verememektedir.

1292 yılında Marco Polo’nun Çin ziyaretinden İtalya’ya dönüşünde, beraberinde Spagetti ve yapılışı ile ilgili bilgi getirdiği kayıtlarda yer almaktadır. Ancak, Eski Yunan ve Eski Roma kültüründe makarna yapımı ve tüketiminin bugünkü haline benzer şekilde olmasa bile  yapıldığı da yine eski kayıtlarda yer almaktadır. 

Arkeolojik kazılar ve çıkarılan tarihi buluntulara, yazılara ve kaynaklara baktığımızda makarna Eski Yunan ve Romalılar tarafından, Çinliler ve Araplar tarafından da yapılmış ve tüketilmiştir.

Tarihi kayıtlara bakıldığında Çinliler'in M.Ö.  Arpa Şehriye ile makarna üretimine başladıkları bilinmektedir. Aynı şekilde M.Ö. 5. yüzyıla ait Suriye’de bulunan tarihi yazılara bakıldığında o dönemlerde Arapların da Arpa Şehriyeyi ürettikleri ve tükettikleri görülmektedir. 

Yunan ve Roma yazılarına baktığımızda M.Ö. 1. yüzyılda o dönemin gurmesi Marcus Gavius Apicius tarafından yazılmış “De re coquinaria” isimli yemek kitabında “lagana”dan (lazanya olduğu düşünülmektedir) bahsetmiştir.
Daha sonraki tarihi kayıtlara baktığımızda Arapların hazırlamış oldukları hamurları, benzer şekilde çubukların üzerine sararak güneşte kuruttukları ve depoladıkları görülmektedir. Aynı şekilde 10. yüzyılda Arap Yarımadası'nda kurutulmuş hamurların, ki, şehriye ve makarna olduğu düşünülmektedir, ticaretinin yapıldığı bilinmektedir.

20. yüzyıla kadar makarna İtalya başta olmak üzere Arap yarımadası ve Çin’de üretilmeye ve tüketilmeye devam etmiştir. Üretiminin az maliyetli ve kolay olması, farklı şekillerde hazırlanıp tatlandırılabilmesi nedeniyle de zamanla daha çok sevilmeye ve tüketilmeye devam etmiştir. 

Gelişen teknoloji ile birlikte makarna üretimi daha az maliyetli ve daha kaliteli olmaya başlamış. Önceleri irmiğin su ile karıştırılması ile elde edilen irmik hamurun sert olması nedeniyle (buraya dikkat! "ayaklarla karıştırılan" makarna hamuru) 17. yüzyıldan itibaren makinelerle yoğrulmaya başlanmıştır. Napoli Kralı II. Ferdinando'nun bu iş için bir mühendise talimat verdiği ve Cesare Spadaccini isimli mühendisin ilk makarna makinesini icat ettiği yine tarihi kayıtlarda yer almaktadır.

Ülkemizdeki ilk makarna fabrikası ise 1922'de İzmir’de “Türk Makarna Fabrikası” adıyla Hasan Tahsin Bey tarafından kurulmuştur. Fabrikada yalnızca 10 kişi çalışıyor ve “el presi” yöntemi ile günlük 850 kg üretim kapasitesine sahip üretim yapıyormuş. 

Günümüzde makarnanın birçok tüketim şekli vardır. (Sade, salçalı, peynirli, kıymalı, yoğurtlu, ketçap+mayonez, balıklı ve sebzeli vs. gibi).

Makarna severlere afiyet olsun. 

Derleyen: Sinan Acartürk
Kaynak: (F. Scott Fitzgerald-vikipedi), (Makarna ile ilgili sözler-ustayemektarifleri), (makarnanın tarihçesi-obamakarna), (makarna çeşitleri-ymk)
Görsel: "Dokumapark Oyuncak Müzesi Antalya" Sinan Acartürk